វចនា.
វចនានុក្រមខ្មែរវចនានុក្រម

រទេះ

ន. [រ-ទេះ]

យានមានកង់ មានទ្រង់ទ្រាយច្រើនបែបប្លែកៗពីគ្នា (ដោយជំនាងតាមកាលតាមសម័យ) សម្រាប់ទឹមគោ, ទឹមក្របីឬប្រើអូស. រុញក៏បាន; ទោះបីយានទឹមសេះឬយានដែលលឿនដោយកម្លាំងចំហាយកម្ដៅភ្លើងជាដើម ក៏ហៅ រទេះ បានដែរ (តាមទម្លាប់ពាក្យធម្មតា)។

ស្វែងយល់ពីពាក្យ

និយមន័យ

២៣ ន័យ
១

យានមានកង់ មានទ្រង់ទ្រាយច្រើនបែបប្លែកៗពីគ្នា (ដោយជំនាងតាមកាលតាមសម័យ) សម្រាប់ទឹមគោ, ទឹមក្របីឬប្រើអូស. រុញក៏បាន; ទោះបីយានទឹមសេះឬយានដែលលឿនដោយកម្លាំងចំហាយកម្ដៅភ្លើងជាដើម ក៏ហៅ រទេះ បានដែរ (តាមទម្លាប់ពាក្យធម្មតា)។

ឧទាហរណ៍

“”

២

រទេះមានក្រង់ទូលាយសម្រាប់ផ្ទុកទំនិញបានច្រើន។

ឧទាហរណ៍

“”

៣

រទេះសម្រាប់ទឹមក្របី។

ឧទាហរណ៍

“”

៤

រទេះសម្រាប់ទឹមគោ។

ឧទាហរណ៍

“”

៥

រទេះធំស្រោង មានផ្ទុរក្រឡូមខាងមុខខ្ពស់ជាងខាងក្រោយបន្តិច ត្រង់កណ្ដាលទាបអែនពាប់ (ធ្វើតាមបែបចាម)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦

រទេះមានកង់ជាបន្ទះទាំងផ្ទាំងឥតកាំ ដូចជាកង់ជើងគុល, សម្រាប់បរក្នុងផ្លូវដែលមានភក់ផុងច្រើន។

ឧទាហរណ៍

“”

៧

រទេះធំសម្រាប់ផ្ទុកដឹករបស់ធ្ងន់។

ឧទាហរណ៍

“”

៨

រទេះកង់ដែក ប្រើរុញតាមផ្លូវដែកសម្រាប់ដឹកដី។

ឧទាហរណ៍

“”

៩

រទេះមានថ្នាក់ពីរជាន់ មួយជាន់ក្រោមសម្រាប់ដាក់អីវ៉ាន់, មួយជាន់ខាងលើ ហៅ ត្រដួស សម្រាប់មនុស្សជិះ។

ឧទាហរណ៍

“”

១០

(ម.ព. រទេះដឹក)។

ឧទាហរណ៍

“”

១១

(ព.ទ.បុ.) (ព.ប្រ.) សេចក្ដីថា ភ្ញៀវច្រើននាក់ឈប់សម្នាក់ស៊ីចុកយូរថ្ងៃនៅផ្ទះអ្នកណា រមែងតែពង្រេចពង្រឹលអ្នកនោះ។

ឧទាហរណ៍

“”

១២

(ព.ប្រ.) ការធំដុំមិនគិត បែរជាគិតឯការរប៉ិចរប៉ីទៅវិញ, ដូចជាម្ចាស់រទេះ នៅពេលរទេះបាក់មិនគិតជួសជុល បែរជាគិតឯគោ ដែលបញ្ចេញអង្គជាតទៅវិញ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៣

រទេះលាតតូចជាងរទេះសាឡី សម្រាប់ទឹមគោបរបំបោលភ្នាល់ឬប្រណាំងគ្នា។

ឧទាហរណ៍

“”

១៤

រទេះមានផ្ទុរ (ហៅ រទេះដំបូល ក៏បាន)។

ឧទាហរណ៍

“”

១៥

រទេះដែលផ្សំដោយទូវែងៗបន្តគ្នារត់លើផ្លូវដែក សម្រាប់ដឹកមនុស្សឬទំនិញ មានក្បាលប្រកបដោយគ្រឿងចក្រ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៦

រទេះមានតួរាងជាគ្រែ, មានជើងទៀន, មានដំបូល, ...វិចិត្រដោយក្បាច់រចនាលាបលនរំលេចព័ណ៌មានលំអដ៏រុងរឿង, សម្រាប់ទឹមគោឬក្របី, ជាយានជំនិះសម្រាប់ឥស្សរជននៅកម្ពុជរដ្ឋ ក្នុងសម័យបុរាណ, សម័យសព្វថ្ងៃនេះក្នុងខេត្តក្រៅនៅមានប្រើខ្លះដែរ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៧

រទេះតូចរាងជម មានកង់តែមួយ មានឈើពីរកំណាត់បោះភ្ជាប់ជាចន្ទល់មានដងពីរសម្រាប់កាន់រុញ, យកភាគខាងមុខជាខាងក្រោយ, ប្រើដាក់អីវ៉ាន់ល្មមកម្លាំងមនុស្សម្នាក់រុញបាន (ពួកអារាមបាលឬឧយ្យានបាលច្រើនប្រើរទេះនេះ)។

ឧទាហរណ៍

“”

១៨

រទេះដែលលាតឥតទ្រពងឥតដំបូល សម្រាប់ដឹកសសរឬឈើហុបជាដើម។

ឧទាហរណ៍

“”

១៩

រទេះឥតផ្ទុរ។

ឧទាហរណ៍

“”

២០

រទេះវាលមាត្រធំជាងរទេះបំបោល សម្រាប់ទឹមគោបរបំបោលតាមធម្មតា (ហៅត្រឹមតែ សាឡី ក៏បាន)។

ឧទាហរណ៍

“”

២១

រទេះទឹមសេះ (រថ)។

ឧទាហរណ៍

“”

២២

ពាក្យសាមញ្ញសម្រាប់ហៅរទេះទាំងធំទាំងតូចរួមគ្នា (ក្លាយមកពី រទេះសាឡី គឺរទេះនិងសាឡី សំដៅសេចក្ដីថា រទេះធំនិងរទេះតូច ទេដឹង?)។

ឧទាហរណ៍

“”

២៣

រទេះវាល មានជញ្ជាំងទាបទាំងពីរខាង, ពីខាងមុខខាងក្រោយមានក្ដារបន្ទះសម្រាប់លើកដាក់បាន, មានទូកឬដងពីរឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នា, ប្រើចងខ្សែពួរទាក់នឹងចុងដងទាំងពីរសម្រាប់មនុស្សអូសដឹកសារពើទំនិញឬវត្ថុធ្ងន់ៗ មានឧសជាដើម។

ឧទាហរណ៍

“”

ចំណាំការប្រើប្រាស់

(ម.ព. រថ ផង)។

ទម្រង់ និងការបង្កើតពាក្យ

ទម្រង់ពាក្យ

បន្តរៀនទៀត

ពាក្យដែលអ្នកអាចចូលចិត្ត

មើលទាំងអស់