វចនា.
វចនានុក្រមខ្មែរវចនានុក្រម

រាជ

ន. [រាច]

ព្រះរាជា (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) ; ប្រែតាមរូបសព្ទថា "អ្នករុងរឿងដោយវិសេសព្រោះមានតេជះក្រៃលែង" ឬ ប្រែថា "អ្នកញ៉ាំងប្រជាពលរដ្ឋឱ្យរីករាយ គឺគ្រប់គ្រងប្រជានិករឱ្យមានស្វាមីភក្ដិចំពោះព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គមានសង្គហវត្ថុ ៤យ៉ាងគឺ ការឱ្យទេយ្យវត្ថុ, ការពោលវាចាគួរឱ្យចង់ឮចង់ស្ដាប់, ការប្រព្រឹត្តអំពើជាប្រយោជន៍, ការតាំងព្រះអង្គស្មើៗ គឺប្រើឫកពាឱ្យល្មមពេញចិត្តប្រជារាស្ត្រ"។

ស្វែងយល់ពីពាក្យ

និយមន័យ

១០០ ន័យ
១

ព្រះរាជា (ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ) ; ប្រែតាមរូបសព្ទថា "អ្នករុងរឿងដោយវិសេសព្រោះមានតេជះក្រៃលែង" ឬ ប្រែថា "អ្នកញ៉ាំងប្រជាពលរដ្ឋឱ្យរីករាយ គឺគ្រប់គ្រងប្រជានិករឱ្យមានស្វាមីភក្ដិចំពោះព្រះអង្គ ព្រោះព្រះអង្គមានសង្គហវត្ថុ ៤យ៉ាងគឺ ការឱ្យទេយ្យវត្ថុ, ការពោលវាចាគួរឱ្យចង់ឮចង់ស្ដាប់, ការប្រព្រឹត្តអំពើជាប្រយោជន៍, ការតាំងព្រះអង្គស្មើៗ គឺប្រើឫកពាឱ្យល្មមពេញចិត្តប្រជារាស្ត្រ"។

ឧទាហរណ៍

“”

២

បណ្ណាល័យរបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៣

ឈ្មោះមហាមន្ទីរមួយនៅក្រុងភ្នំពេញ ជាទីតម្កល់គម្ពីរក្បួនច្បាប់ផ្សេងៗ ជាសម្បត្តិឬជាឃ្លាំងចំណេះរបស់កម្ពុជរដ្ឋ ... (គឺក្រុមពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យសព្វថ្ងៃ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៤

ព្រះរាជបុត្រីជំទង់ឬក្រមុំ។

ឧទាហរណ៍

“”

៥

(ម.ព. រាជកញ្ញា)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦

អំពើរបស់ព្រះរាជា គឺអំពើល្អ ឬអាក្រក់ដែលព្រះរាជាទ្រង់ធ្វើ។

ឧទាហរណ៍

“”

៧

កវីរបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៨

(ម.ព. រាជការ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩

កិច្ចតូចធំរបស់ព្រះរាជា; កិច្ចការផ្សេងៗក្នុងរាជាណាចក្រ។

ឧទាហរណ៍

“”

១០

ដែលជាប់ទាក់ទង់ដោយព្រះរាជា, ដែលជារបស់ព្រះរាជា, ព្រះរាជទ្រព្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

១១

ការក្រសាលសប្បាយផ្ទាល់ព្រះអង្គ របស់ព្រះរាជា ឬការលេងដែលព្រះរាជាទ្រង់ទំនុកបម្រុង (ច្រើនប្រើខាងល្បែងផ្ទាល់ប្រាណ ឬល្បែងហាត់ប្រាណដូចយ៉ាងចុះហែលទឹកលេង, ទាត់សី, ហាត់លោតជាដើម)។

ឧទាហរណ៍

“”

១២

ព្រះរាជបុត្រក្មេង។

ឧទាហរណ៍

“”

១៣

ព្រះរាជបុត្រីក្មេង។

ឧទាហរណ៍

“”

១៤

(ម.ព. រាជកុមារិកា)។

ឧទាហរណ៍

“”

១៥

ទី, លំនៅរបស់រាជត្រកូល; ព្រះរាជគំនាល់; ព្រះរាជសំណាក់។

ឧទាហរណ៍

“”

១៦

កុសល ឬការកុសលរបស់ព្រះរាជា (ច្រើននិយាយថា ថ្វាយព្រះរាជកុសល ថ្វាយកុសលដែលខ្លួនបានហើយចំពោះទៅព្រះរាជា)។

ឧទាហរណ៍

“”

១៧

ឃ្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៨

មន្ត្រីអ្នករក្សាឃ្លាំងព្រះរាជទ្រព្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

១៩

ធ្នូសម្រាប់ព្រះរាជា ឬធ្នូសម្រាប់រាជ្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

២០

(ម.ព. រាជកោទណ្ឌ)។

ឧទាហរណ៍

“”

២១

(ម.ព. រាជកីឡា)។

ឧទាហរណ៍

“”

២២

កំណត់ច្បាប់ក្នុងព្រះរាជប្បញ្ញត្តិឬក្នុងព្រះរាជប្រកាស។

ឧទាហរណ៍

“”

២៣

ដែន, ព្រំដែន; សង្កាត់ឬកម្រិតរបស់ព្រះរាជប្បញ្ញត្តិឬព្រះរាជប្រកាស។

ឧទាហរណ៍

“”

២៤

ព្រះរាជដំណាក់។

ឧទាហរណ៍

“”

២៥

ឈ្មោះរាជធានីមួយរបស់ដែនមគធៈ (ក្នុងបុរាណសម័យ) ជាក្រុងមានឈ្មោះលេចឮក្នុងគម្ពីរពុទ្ធសាសនា។

ឧទាហរណ៍

“”

២៦

ការគំនាប់ចំពោះព្រះរាជា :

ឧទាហរណ៍

“យោធាថ្វាយព្រះរាជគំនាប់ ឬ ថ្វាយព្រះគំនាប់!”

២៧

ទីសម្រាប់គាល់ព្រះរាជា, ក្រឡាព្រះគំនាល់។

ឧទាហរណ៍

“”

២៨

ឃ្លាំងដាក់ព្រះរាជទ្រព្យ, ឃ្លាំងហ្លង។

ឧទាហរណ៍

“”

២៩

ព្រះមាតារបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

៣០

ត្រកូលដែលជាប់ពូជមុទ្ធាភិសិត្តរាជ; ត្រកូលព្រះអង្គឬព្រះវង្ស។

ឧទាហរណ៍

“”

៣១

ផ្ទះដែលព្រះរាជាទ្រង់គង់នៅ (ព្រះរាជមន្ទីរ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៣២

ការធ្វើដំណើររបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៣៣

ព្រះរាជបុត្រី។

ឧទាហរណ៍

“”

៣៤

ព្រះរាជបុត្រ។

ឧទាហរណ៍

“”

៣៥

ព្រះតម្រាស់នៃព្រះរាជាដែលទ្រង់ត្រាស់ហៅ, ត្រាស់បង្គាប់, ត្រាស់ប្រើ។

ឧទាហរណ៍

“”

៣៦

អានុភាពនៃតេជះរបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៣៧

តេជះរបស់ព្រះរាជា។ ក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, សម័យពីដើម ជួនកាលប្រើពាក្យនេះ ជាឋានន្តរនៃសេនាបតីសម្រាប់ទោត្រួតទាហានជើងគោក, សម័យឥឡូវ តាំងជាទីអនុរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសិក្សាធិការឬក្រសួងអប់រំជាតិ ឬក៏ក្រសួងយុទ្ធនាធិការ :

ឧទាហរណ៍

“អ្នកឧកញ៉ារាជតេជះ។”

៣៨

ត្រកូលឬគ្រួសាររបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៣៩

អាជ្ញារបស់ព្រះរាជា, ទោសខុសនឹងម្ចាស់ផែនដី :

ឧទាហរណ៍

“ត្រូវព្រះរាជទណ្ឌ!”

៤០

ព្រះរាជបុត្រដែលនៅតូច។

ឧទាហរណ៍

“”

៤១

ព្រះរាជបុត្រីដែលនៅតូច។

ឧទាហរណ៍

“”

៤២

អ្វីមួយដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រទាន :

ឧទាហរណ៍

“របស់នេះជារាជទិន្ន!”

៤៣

នាមឬងារ, បណ្ដាស័ក្ដិ ដែលព្រះរាជាទ្រង់ប្រោសព្រះរាជទាន។

ឧទាហរណ៍

“”

៤៤

ក្រឹត្យឬច្បាប់, មុខក្រសួងរបស់រាជទូត។

ឧទាហរណ៍

“”

៤៥

រាជទូតនិងរាជទូតបន្ទាប់, រាជទូតធំនិងតូច។

ឧទាហរណ៍

“”

៤៦

ទេពីរបស់ព្រះរាជា។ តាមរជ្ជប្បវេណីក្នុងកម្ពុជរដ្ឋ, ប្រើពាក្យនេះ ជាឋានន្តរនៃស្ត្រីជាបាទបរិចារិកានៃក្សត្រិយ៍ទីសម្ដេចព្រះឧភយោរាជឬទីសម្ដេចព្រះមហាឧបរាជ, ដែលបានអភិសេកតាមពិធីព្រាហ្មណ៍, តែទទួលទឹកក្លស់ទឹកស័ង្ខលើអាសនៈផ្សេងពីព្រះស្វាមី។

ឧទាហរណ៍

“”

៤៧

(ម.ព. រាជទេពី)។

ឧទាហរណ៍

“”

៤៨

អ្នកក្បត់ព្រះរាជា, អ្នកក្បត់ផែនដី។

ឧទាហរណ៍

“”

៤៩

ទ្វារព្រះរាជវាំង។

ឧទាហរណ៍

“”

៥០

ឆ្មាំទ្វារព្រះរាជវាំង។

ឧទាហរណ៍

“”

៥១

ព្រះរាជទ្រព្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

៥២

ធម៌សម្រាប់ព្រះរាជាទ្រង់ប្រព្រឹត្តឬទ្រង់កាន់, នាទីរបស់ក្សត្រិយ៍ទ្រង់រាជ្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

៥៣

ស្រីអ្នកបំបៅឬបីពរក្សាព្រះរាជទារកឬព្រះរាជទារិកា។

ឧទាហរណ៍

“”

៥៤

(ម.ព. រាជធានី)។

ឧទាហរណ៍

“”

៥៥

(ម.ព. រាជធានី)។

ឧទាហរណ៍

“”

៥៦

(ម.ព. រាជធានី)។

ឧទាហរណ៍

“”

៥៧

ព្រះរាជបុត្រី, ព្រះអង្គម្ចាស់ស្ត្រី។

ឧទាហរណ៍

“”

៥៨

(ម.ព. រាជធុរៈ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៥៩

ការរវល់របស់ព្រះរាជា, ការគ្រប់គ្រងផែនដី។

ឧទាហរណ៍

“”

៦០

ចៅរបស់ព្រះរាជា (ទាំងបុរសទាំងស្ត្រី)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦១

ស្រីព្រះស្នំ, អស់អ្នក។

ឧទាហរណ៍

“”

៦២

នាវាព្រះរាជទ្រព្យ (ច្រើនប្រើជា ព្រះទីន័ង នាវា)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦៣

អ្នកកាន់ការក្នុងព្រះរាជនាវា។

ឧទាហរណ៍

“”

៦៤

នាហ្មឺនអ្នកត្រួតត្រាលើពួករាជនាវិក (ចាងហ្វាងរាជនាវា)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦៥

(ម.ព. រាជនាវិកបតី)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦៦

ការនិមន្តបព្វជិតតាមព្រះរាជតម្រាស់។

ឧទាហរណ៍

“”

៦៧

លំនៅរបស់ព្រះរាជា (ព្រះរាជមន្ទីរ ឬព្រះរាជវាំង)។

ឧទាហរណ៍

“”

៦៨

ចំណេះខាងរាជនីតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

៦៩

(ម.ព. រាជនីតិវិជ្ជា)។

ឧទាហរណ៍

“”

៧០

គម្ពីររាជនីតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

៧១

ការហាត់រៀនរាជនីតិ។

ឧទាហរណ៍

“”

៧២

ដំណើររាជការ (រាជសាស្ត្រ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៧៣

ស្ដេចសត្វស្លាបឬបក្សីដែលព្រះរាជាទ្រង់ចិញ្ចឹម។

ឧទាហរណ៍

“”

៧៤

អ្នកប្រាជ្ញរបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៧៥

ភាព, បែបបទ, មុខការរបស់រាជបណ្ឌិត។

ឧទាហរណ៍

“”

៧៦

អ្នកទុកដាក់សំបុត្រ, ចុតហ្មាយ, ដីកា, ក្បួនច្បាប់, ...របស់ព្រះរាជា (សរសេរជា រាជបណ្ណារក្ស ក៏បាន)។

ឧទាហរណ៍

“”

៧៧

(ម.ព. រាជបណ្ណារក្ខ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៧៨

ប្រពន្ធរបស់ព្រះរាជា; ព្រះអគ្គមហេសី។

ឧទាហរណ៍

“”

៧៩

ផ្លូវសម្រាប់ព្រះរាជា (ផ្លូវហ្លួង)។

ឧទាហរណ៍

“”

៨០

ព្រះបន្ទូលរបស់ក្សត្រិយ៍ឧភយោរាជឬមហាឧបរាជ។

ឧទាហរណ៍

“”

៨១

សំបុត្រសម្ដេចព្រះឧភយោរាជឬសម្ដេចព្រះមហាឧបរាជប្រើតាមធម្មតា។

ឧទាហរណ៍

“”

៨២

ព្រះរាជាដែលលះរាជសម្បត្តិចេញទ្រង់ព្រះផ្នួសបានជាអ្នកបួសហើយ។

ឧទាហរណ៍

“”

៨៣

អ្នកដែលព្រះរាជាទ្រង់ត្រាស់ប្រើ។

ឧទាហរណ៍

“”

៨៤

ការចំណាយព្រះរាជទ្រព្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

៨៥

បរិពារឬបរិវាររបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៨៦

ការផ្លាស់រាជ្យ។

ឧទាហរណ៍

“”

៨៧

(ម.ព. រាជបរិពារ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៨៨

(ម.ព. រាជបរិស័ទ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៨៩

បរិស័ទរបស់ព្រះរាជា។

ឧទាហរណ៍

“”

៩០

បល្ល័ង្ករាជ្យ (បល្ល័ង្កក្រោមស្វេតឆត្រ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩១

បិតារបស់ព្រះរាជា (ច្រើនហៅថា ព្រះវររាជបិតា ឬព្រះវរបិតា)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩២

បុរសរបស់ព្រះរាជា (ខ្ញុំរាជការ)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩៣

ក្រុងដែលស្ដេចគង់នៅ (ក្រុងហ្លួង)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩៤

បញ្ញត្តិរបស់ព្រះរាជា (សេចក្ដីដែលម្ចាស់ផែនដីតាំងទុកឱ្យប្រជាពលរដ្ឋប្រតិបត្តិតាម)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩៥

ទំនៀមរបស់ស្ដេចតៗមក។

ឧទាហរណ៍

“”

៩៦

(ម.ព. ប្រកាស)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩៧

(ម.ព. រាជប្បវេណី)។

ឧទាហរណ៍

“”

៩៨

ពង្សាវតារក្សត្រិយ៍, របាក្សត្រិយ៍។

ឧទាហរណ៍

“”

៩៩

សេចក្ដីប៉ងរបស់ហ្លួង។

ឧទាហរណ៍

“”

១០០

បំណន់ហ្លួង។

ឧទាហរណ៍

“”

ចំណាំការប្រើប្រាស់

(ម.ព. មគធៈ ផង)។

ទម្រង់ និងការបង្កើតពាក្យ

ទម្រង់ពាក្យ

បន្តរៀនទៀត

ពាក្យដែលអ្នកអាចចូលចិត្ត

មើលទាំងអស់