ភាវៈជាធំ, ឥស្សរភាព; អានុភាព, អំណាច; គុណានុភាពឬគុណសម្បត្តិរបស់ព្រះឥន្ទ្រឬដែលជាប់ទាក់ទងអំពីព្រះឥន្ទ្រមក; រូបកាយ; កម្លាំង, កម្លាំងកាយ; សេចក្ដីដឹង, ប្រាជ្ញា; អារម្មណ៍; មុខការ, នាទី; អាយតនៈខាងក្នុង, ប្រសាទឬប្រសាទរូប :
ភាវៈជាធំ, ឥស្សរភាព; អានុភាព, អំណាច; គុណានុភាពឬគុណសម្បត្តិរបស់ព្រះឥន្ទ្រឬដែលជាប់ទាក់ទងអំពីព្រះឥន្ទ្រមក; រូបកាយ; កម្លាំង, កម្លាំងកាយ; សេចក្ដីដឹង, ប្រាជ្ញា; អារម្មណ៍; មុខការ, នាទី; អាយតនៈខាងក្នុង, ប្រសាទឬប្រសាទរូប :
“សង្រួមឥន្ទ្រិយ។”
សព្ទនេះមានន័យច្រើនយ៉ាងណាស់, (ព.ពុ.) ប្រាប់ថាអ្វីដែលជាធំតាមមុខតាមនាទីរបស់ខ្លួនឬដែលមានបែបភាពផ្សេងដោយឡែកហៅថា ឥន្ទ្រិយ, ដូចជា ភ្នែក ហៅ ចក្ខុន្ទ្រិយ; ត្រចៀក ហៅ សោតិន្ទ្រិយ; ច្រមុះ ហៅ ឃានិន្ទ្រិយ; អណ្ដាត ហៅ ជីវ្ហិន្ទ្រិយ; កាយ ហៅ កាយិន្ទ្រិយ; មនោ ឬ ចិត្ត ហៅ មនិន្ទ្រិយ (ព្រោះអាយតនៈខាងក្នុងទាំង ៦នេះជាធំក្នុងការទទួលអារម្មណ៍តាមនាទីរបស់ខ្លួន ជាជំនួសគ្នាពុំបាន)។ ស្ត្រី ហៅ ឥត្ថិន្ទ្រិយ; បុរស ហៅ បុរិសិន្ទ្រិយ (ព្រោះជាធំដោយមានបែបភាពទីទៃពីគ្នា)។ ជីវិត ហៅ ជីវិតិន្ទ្រិយ (ព្រោះជីវិតជាធម្មជាតធំមួយយ៉ាងរបស់សត្វលោក)។ សេចក្ដីសុខ ហៅ សុខិន្ទ្រិយ; សេចក្ដីទុក្ខ ហៅ ទុក្ខិន្ទ្រិយ; សោមនស្ស ហៅ សោមនស្សិន្ទ្រិយ; ទោមនស្ស ហៅ ទោមនស្សិន្ទ្រិយ; ឧបេក្ខា ហៅ ឧបេក្ខិន្ទ្រិយ (ព្រោះធម្មជាតទាំងនេះ សុទ្ធតែមាននាទីជាធំដោយឡែកពីគ្នា)។ សទ្ធា ហៅ សទ្ធិន្ទ្រិយ; វីរិយៈ :ហៅ វីរិយិន្ទ្រិយ; សតិ ហៅ សតិន្ទ្រិយ; សមាធិ ហៅ សមាធិន្ទ្រិយ; បញ្ញា ហៅ បញ្ញិន្ទ្រិយ (ព្រោះធម៌ទាំងនេះសុទ្ធតែមាននាទីទីទៃពីគ្នា)។ ពាក្យកាព្យសរសេរជា ឥន្ទ្រីយ៍ ដើម្បីឱ្យស្រួលអានក៏បាន :
“(ព.កា.) ស្រគត់ឥន្ទ្រីយ ជាទីជ្រះថ្លា ទោះបីជនណា ក៏តែងពេញចិត្ត។ សង្រួមឥន្ទ្រីយ៍ តាជីដូនជី និងបព្វជិត ស្រគត់ស្រគំ សមរម្យមែនពិត ចេញចរឆ្ងាយជិត គេរែងគោរព។”
ក, ដៃ, ជើង, វច្ចមគ្គ, បស្សាវមគ្គ។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺស្បែក។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺច្រមុះ។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺអណ្ដាត។
“”
ភ្នែក, ត្រចៀក, ច្រមុះ, អណ្ដាត, ស្បែក។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺសេចក្ដីទុក្ខ។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺទោមនស្ស។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺបញ្ញា។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺបុរស។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺវីរិយ។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺសតិ។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺសមាធិ។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺសេចក្ដីសុខ។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺត្រចៀក។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺសោមនស្ស។
“”
(ម.ព. ឥន្ទ្រិយាង្គ)។
“”
ចិត្ត។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺស្ត្រី។
“”
ដំណើរ, ខេត្តនៃអារម្មណ៍ឬនៃការដឹង។ ដំណើរនៃឥន្ទ្រិយគឺ ភ្នែក ត្រចៀក ច្រមុះ អណ្ដាត កាយ ចិត្ត។
“”
ការសង្រួមឥន្ទ្រិយ គឺការប្រុងប្រយ័ត្នអាយតនៈខាងក្នុងទាំង៦មានភ្នែកជាដើម។
“”
សីលដែលបរិសុទ្ធព្រោះការប្រុងប្រយ័ត្នអាយតនៈខាងក្នុង។
“”
(ម.ព. ឥន្ទ្រិយសង្វរ)។
“”
អង្គនៃឥន្ទ្រិយឬឥន្ទ្រិយដែលចែកជាពួក, មាន ៣យ៉ាងគឺ ភ្នែក, ត្រចៀក, ច្រមុះ, អណ្ដាត, ស្បែក ហៅ ជ្ញានេន្ទ្រិយ (< ជ្ញាន "ការដឹង" + ឥន្ទ្រិយ "ភាវៈជាធំ") ; ក, ដៃ, ជើង, វច្ចមគ្គ, បស្សាវមគ្គ ហៅ កម៌េន្ទ្រិយ (< កម៌ "កិច្ចការ, ការងារ" + ឥន្ទ្រិយ) ; ចិត្ត ហៅ អន្តរេន្ទ្រិយ (< អន្តរ "វិញ្ញាណ" + ឥន្ទ្រិយ) ; រួមជាអង្គនៃឥន្ទ្រិយ ៣យ៉ាងឬប្រភេទនៃឥន្ទ្រិយ ១១យ៉ាង (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណិក)។
“”
ឥន្ទ្រិយគឺឧបេក្ខា។
“”
(ម.ព. ចតុប្បារិសុទ្ធិសីល)។
