វចនា.
វចនានុក្រមខ្មែរវចនានុក្រម

ឧបាទាន

ន. [អ៊ុ-ប៉ា-ទាន]

ការប្រកាន់មាំ, ការប្រតោងចិត្តគំនិត, សេចក្ដីប្រកាន់ជាប់ស្អិត, សេចក្ដីជំពាក់ចិត្ត; ...(ព.ពុ.) :

ស្វែងយល់ពីពាក្យ

និយមន័យ

៧ ន័យ
១

ការប្រកាន់មាំ, ការប្រតោងចិត្តគំនិត, សេចក្ដីប្រកាន់ជាប់ស្អិត, សេចក្ដីជំពាក់ចិត្ត; ...(ព.ពុ.) :

ឧទាហរណ៍

“តណ្ហាជាបច្ច័យនៃឧបាទានៗ ជាបច្ច័យនៃភព ...។”

២

ហេតុនៃឧបាទាន, ឧបហេតុ។

ឧទាហរណ៍

“”

៣

ខន្ធ៥គឺ រូប, វេទនា, សញ្ញា, សង្ខារ, វិញ្ញាណ ជាគ្រឿងតោងនៃចិត្ត (ព.ពុ.)។

ឧទាហរណ៍

“”

៤

សេចក្ដីរលត់ឧបាទាន (ព.ពុ.)។

ឧទាហរណ៍

“”

៥

កំណើតនៃឧបាទាន, ហេតុដែលនាំឱ្យកើតឧបាទាន :

ឧទាហរណ៍

“(ព.ពុ.) តណ្ហាជាឧបាទានសមុទ័យ។ (ព.កា.) ធៀបបដិច្ចសមុប្បាទ ជា (ព.ពុ.) ឧបាទានមានព្រោះតែតណ្ហា ឱ្យទាក់ទងគ្នាទៅរកភព ប្រតោងព្រយឹតឥតមានឈប់ រីភពទាក់ទងទៅរកជាតិ។ ឯជាតិជរាហើយនិងមរណ៍ ឈរតោងយឹតគ្នាពុំដែលឃ្លាត ទុក្ខសោកក៏មានតជាអាទិ៍ បដិច្ចុប្បាទជាប់តគ្នា។ មានអវិជ្ជាជាប្រភព ងងឹតដូចយប់គ្រប់វេលា ឱ្យសត្វកើតស្លាប់បន្តគ្នា កើតស្លាប់ស្លាប់កើតជាប់មិនដាច់។ ...។”

៦

(ម.ព. ឧបាទានការណ៍)។

ឧទាហរណ៍

“”

៧

ពូជ; គ្រឿងឆេះ; គ្រឿងដុត, ឧស; ស្បៀង, អាហារ។

ឧទាហរណ៍

“”

ទម្រង់ និងការបង្កើតពាក្យ

ទម្រង់ពាក្យ

ពាក្យផ្សំ

បន្តរៀនទៀត

ពាក្យដែលអ្នកអាចចូលចិត្ត

មើលទាំងអស់