លោក
សភាវធម៌ដែលតែងកើតតែងវិនាសរឿយៗ ឬដែលបាត់ៗឃើញៗ គឺដែលកើតមានហើយបាត់ៗ ហើយមានឡើងវិញតាមកាលសម័យ; បើនិយាយដោយការរៀបរាប់ គឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស; មនុស្សសត្វទូទៅទាំងអស់; ឋានមនុស្ស; ឋានសួគ៌; ឋានព្រហ្ម; ឋាននរក, ប្រេត។ល។
សភាវធម៌ដែលតែងកើតតែងវិនាសរឿយៗ ឬដែលបាត់ៗឃើញៗ គឺដែលកើតមានហើយបាត់ៗ ហើយមានឡើងវិញតាមកាលសម័យ; បើនិយាយដោយការរៀបរាប់ គឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស; មនុស្សសត្វទូទៅទាំងអស់; ឋានមនុស្ស; ឋានសួគ៌; ឋានព្រហ្ម; ឋាននរក, ប្រេត។ល។
សភាវធម៌ដែលតែងកើតតែងវិនាសរឿយៗ ឬដែលបាត់ៗឃើញៗ គឺដែលកើតមានហើយបាត់ៗ ហើយមានឡើងវិញតាមកាលសម័យ; បើនិយាយដោយការរៀបរាប់ គឺ ដី, ទឹក, ភ្លើង, ខ្យល់, អាកាស; មនុស្សសត្វទូទៅទាំងអស់; ឋានមនុស្ស; ឋានសួគ៌; ឋានព្រហ្ម; ឋាននរក, ប្រេត។ល។
“”
ឋានប្រេត, លំនៅរបស់ពួកប្រេត។
“”
ប្រទេសសម្រាប់សត្វលោកនៅអាស្រ័យ, កន្លែងកើតស្លាប់របស់ពពួកសត្វ។
“”
ការភ្ញាក់ផ្អើល, ជ្រួលជ្រើម ក្នុងពិភពលោក។
“”
(ព.ប្រ.) មនុស្សដែលប្រព្រឹត្តអំពើអាក្រក់ក្រៃពេកទុកដូចជាដង្គត់ឬដូចជាចម្រូងក្នុងលោក។
“”
ដំណើររបស់លោក គឺអំពើឬកិច្ចការរបស់មនុស្សឬសត្វ។
“”
អ្នកធ្ងន់ក្នុងលោកឬដែលជាគ្រូរបស់សត្វលោកគឺព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ព្រះព្រហ្ម។
“”
(ម.ព. លោកគរុ)។
“”
ភ្នែករបស់លោក គឺព្រះអាទិត្យ។
“”
(ម.ព. លោកចក្ខុ)។
“”
ការកម្រើករំពើកក្នុងលោក។
“”
សេចក្ដីរិះគិតអំពីលោក គឺការរិះគិតរកហេតុរកដំណើរក្នុងលោក។
“”
បិតារបស់លោក គឺព្រះសិវៈឬវិស្ណុ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។
“”
មាតារបស់លោក គឺនាងឧមាឬលក្ស្មី (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍។
“”
អ្នកប្រសើរឬចម្បងជាងសត្វលោក គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ព្រះព្រហ្ម។
“”
(ម.ព. លោកជេដ្ឋ)។
“”
ការប្រព្រឹត្តអំពើជាប្រយោជន៍ដល់លោក (ចរិយារបស់ពុទ្ធាទិបណ្ឌិត)។
“”
លោកបី គឺមនុស្សលោក, ទេវលោក, ព្រហ្មលោក; មានន័យដទៃផ្សេងថា មេឃឬឋានសួគ៌, ផែនដី, ឱកាសកណ្ដាល (ចន្លោះមេឃនិងដី) ឬបាតាល។
“”
រឿងរ៉ាវសម្រាប់លោក, រឿងព្រេង។
“”
ធម៌សម្រាប់លោក គឺអាការៈ, សណ្ដាប់ធ្នាប់ឬធម្មតារបស់សត្វលោក; តាមពុទ្ធសាសនាថាមាន ៨យ៉ាងគឺ ១លាភៈ ការបាន; ២អលាភៈ ការខានបានឬខាតបង់; ៣យសៈ ការមានយសស័ក្ដិ; ៤អយសៈ ការមិនមានយសស័ក្ដិ ឬការថ្លោះធ្លាក់យសស័ក្ដិ; ៥និន្ទា ការតិះដៀល; ៦បសំសា ការសរសើរ; ៧សុខៈ ការបានសុខ; ៨ទុក្ខៈ ការបានទុក្ខ។
“”
ធម្មតារបស់លោក គឺការមិនទៀងរបស់លោក។
“”
អ្នកបង្កើតលោក គឺព្រះព្រហ្ម ឬព្រះសិវៈ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។
“”
ចក្រវាល, ទំហំលោកក្នុងមណ្ឌលចក្រវាលមួយៗ។
“”
(ម.ព. លោកធាតា)។
“”
អ្នកដែលជាពំនាក់របស់សត្វលោក គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ; តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថា ព្រះព្រហ្ម ព្រះសិវៈ, ព្រះនារាយណ៍។
“”
អ្នកដឹកនាំសត្វលោក (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។
“”
សូរសព្ទគឹកកងក្នុងលោក; ដំណើរល្បីលេចឮសាយសុសក្នុងលោក។
“”
ធម្មតារបស់លោក។
“”
ធម៌ជាគ្រឿងរលាស់ខ្លួនចេញចាកលោក (លោកុត្តរធម៌)។
“”
ដែលអាស្រ័យនៅក្នុងលោក, មនុស្សឬអ្វីៗទាំងអស់ដែលមាននៅក្នុងលោក។
“”
អ្នកដល់នូវទីបំផុតលោក (ព្រះខីណាស្រព)។
“”
អ្នកឃើញទីបំផុតលោក គឺអ្នកឃើញព្រះនិញ្វន (ព្រះពុទ្ធ, ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ, ព្រះអរហន្ត)។
“”
ទីឬប្រទេសជាចន្លោះលោក; ឈ្មោះនរកនៅត្រង់ចន្លោះលោក (ហៅ លោកន្តរនរក ក៏បាន)។
“”
សត្វដែលកើតក្នុងលោកន្តរនរក។
“”
ផ្លូវលោក គឺសណ្ដាប់ធ្នាប់, បែបបទ, ទំនៀមរបស់សត្វលោក; ទំនៀមស្រុកទេស។
“”
(ម.ព. លោកបថ)។
“”
អ្នករក្សាលោក គឺមហារាជ ៤អង្គជាអ្នកគ្រប់គ្រងរក្សាលោក។
“”
(ម.ព. លោកជនក)។
“”
ជីតារបស់សត្វលោក គឺមហាព្រហ្ម (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍)។
“”
ពង្សាវតារលោក។
“”
ប្រទីប (ពន្លឺ) របស់លោក (ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ)។
“”
(ម.ព. លោកប្បត្តិ)។
“”
ដែលប្រាកដ, ជាក់ច្បាស់ដល់ពួកមនុស្សទូទៅ, ដែលមានគេដឹងឬស្គាល់ពេញពាស។
“”
(ម.ព. លោកជននី)។
“”
ដំណើរ, ការប្រព្រឹត្តទៅរបស់លោក; កិច្ចការរបស់មនុស្ស; ការរស់នៅរបស់សត្វលោក។
“”
សេចក្ដីចម្រើនរបស់លោក។
“”
សម្ដីឬវោហាររបស់លោក។
“”
វិជ្ជាសម្រាប់លោក (តាមសម័យនិយម)។
“”
អ្នកចេះវិជ្ជាសម្រាប់លោក។
“”
អ្នកដឹងច្បាស់នូវលោក (ព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ)។
“”
(ម.ព. លោកវិជ្ជា)។
“”
សេចក្ដីវិនាសលោក, ការប្រល័យលោក។
“”
(ម.ព. លោកវឌ្ឍនៈ)។
“”
(ម.ព. លោកវាទ)។
“”
បន្ទាល់របស់លោក គឺភ្លើង; ព្រះព្រហ្ម។
“”
ការសង្គ្រោះមនុស្សមិនរើសមុខ, ការជួយទំនុកបម្រុងមនុស្សផងគ្នាឱ្យបានសុខ, ឱ្យកើតសន្តិភាព។
“”
ទ្រង់ទ្រាយ ឬបែបភាពពិភពលោក, ភូគោល។
“”
សេចក្ដីស្ងប់របស់លោក។
“”
ដំណើរសុខសាន្តរបស់លោក។
“”
ពពួកសត្វដែលនៅអាស្រ័យក្នុងលោក, ពួកមនុស្ស; លោកទាំងអស់។
“”
សូរសព្ទរបស់លោក; ភាសាសម្ដីរបស់សត្វលោក។
“”
(ម.ព. លោកសក្ខី)។
“”
(ម.ព. លោកជេស្ឋ)។
“”
(ម.ព. លោកខាណុ)។
“”
ដំណើរស្ថិតនៅរបស់លោក, ដំណើរដែលលោកតាំងនៅតាមកាលកំណត់; អាយុផែនដី។
“”
សេចក្ដីរីករាយសប្បាយរបស់ពួកមនុស្ស។
“”
(ម.ព. លោកហាស)។
“”
អធិបតីរបស់លោក (មហាព្រហ្ម) ; ម្ចាស់របស់លោក, ម្ចាស់ទ្វីប (ស្តេចចក្រពត្តិ)។
“”
ការប្រកាន់យកលោកជាធំ គឺការខ្លាចចិត្តពួកមនុស្សផងគ្នា; ការប្រុងប្រយ័ត្នមិនហ៊ានធ្វើអំពើអាក្រក់ ព្រោះខ្លាចគេដឹង នឹកខ្មាសគេទុកជាមុន។
“”
សេចក្ដីអធិប្បាយអំពីលោកសណ្ឋាន។
“”
ការប្រព្រឹត្តតាមលោក គឺការអនុលោមតាមបែបបទរបស់មនុស្ស ផងគ្នា, ការយកតម្រាប់គ្នា។
“”
(ម.ព. លោកានុវត្តន៍)។
“”
(ម.ព. លោកាធិប្បាយ)។
“”
នុយរបស់សត្វលោក គឺបញ្ចកាមគុណ (រូប, សំឡេង, ក្លិន, រស, សម្ផស្ស)។
“”
(ម.ព. លោកាមិស)។
“”
(ម.ព. លោកាយតៈ)។
“”
(ម.ព. លោកាយតិកៈ)។
“”
អ្នកដែលស្ទាត់ជំនាញខាងលោកាយតសាស្ត្រ។
“”
គម្ពីរសម្ដែងគតិលោកដែលមានដំណើរសេចក្ដីរយីករយាកមិនគួរជឿ ឬគម្ពីរដែលមានសេចក្ដីបដិសេធថាឋានសួគ៌ឋាននរកមិនមាន។
“”
ចិត្តដែលឆ្លងផុតចាកលោក គឺចិត្តរបស់អរិយបុគ្គល ដែលបានសម្រេចមគ្គផលហើយ (ព.ពុ.)។
“”
មគ្គផលនិញ្វន (ព.ពុ.)។
“”
ការបានសម្រេចមគ្គផល (ព.ពុ.)។
“”
ផ្លូវរបស់អរិយបុគ្គលសម្រាប់ឆ្លងចាកលោក (ព.ពុ.)។
“”
អ្នកដែលជាធំ ឬជាចម្បងជាងសត្វលោក គឺព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ (តាមលទ្ធិព្រាហ្មណ៍ថាមហាព្រហ្ម)។
“”
ភាគអាកាស។
“”
(ម.ព. យមលោក)។
“”
ព្រះអង្គ; អ្នក; គាត់។
“”
ពាក្យគោរពសម្រាប់និយាយជាជំនួសឈ្មោះបុគ្គលថ្នាក់ខ្ពស់ជាងខ្លួន ឬថ្នាក់ស្មើនឹងខ្លួន ដែលត្រូវនិយាយទៅរកឬដែលត្រូវនិយាយដល់ :
“អញ្ជើញលោកពិសា!; លោកមិនអញ្ជើញមកទេ។”
សម្រាប់ប្រើផ្សំពីខាងដើមនាមនាម ដែលគួរប្រកបដោយសេចក្ដីគោរព :
“លោកអ្នកឧកញ៉ា ...លោកអភិបាលខេត្ត, លោកនាយ, លោកឪពុក, លោកគ្រូ, លោកតា, លោកយាយ, លោកមា, លោកក្មួយ។ល។”
សម្រាប់ហៅបព្វជិតទាំងពួង :
“និមន្តលោកឆាន់។”
(ម.ព. ចតុលោកបាល ផង)។